რა არის QR კოდი: შექმნის ისტორია
QR კოდი 1994 წელს იაპონურ ავტონაწილების ქარხანაში გაჩნდა. გიყვებით, როგორ შექმნა ის მასაჰირო ჰარამ Denso Wave-დან, როგორ არის აგებული და რატომ იყენებს მას მთელი მსოფლიო.
QR კáƒáƒ“ი áƒáƒ ის კვáƒáƒ“რáƒáƒ¢áƒ£áƒšáƒ˜, áƒáƒ გáƒáƒœáƒ–áƒáƒ›áƒ˜áƒšáƒ”ბიáƒáƒœáƒ˜ შტრიხკáƒáƒ“ი, რáƒáƒ›áƒ”ლსáƒáƒª ტელეფáƒáƒœáƒ˜áƒ¡ კáƒáƒ›áƒ”რრწáƒáƒ›áƒ˜áƒ¡ მეáƒáƒ¡áƒ”დებში კითხულáƒáƒ‘ს. ის ხსნის ვებგვერდს, áƒáƒ©áƒ•ენებს მენიუს, გáƒáƒ™áƒáƒ•შირებთ Wi-Fi-თáƒáƒœ áƒáƒœ ინáƒáƒ®áƒáƒ•ს კáƒáƒœáƒ¢áƒáƒ¥áƒ¢áƒ¡. დღეს ის იმდენáƒáƒ“ ჩვეულებრივიáƒ, რáƒáƒ› ცáƒáƒ¢áƒ ვინმე ფიქრáƒáƒ‘ს, სáƒáƒ˜áƒ“áƒáƒœ გáƒáƒ©áƒœáƒ“áƒ. მისი ისტáƒáƒ ირკი áƒáƒªáƒ“áƒáƒáƒ— წელზე მეტი ხნის წინ, იáƒáƒžáƒáƒœáƒ£áƒ áƒáƒ•ტáƒáƒœáƒáƒ¬áƒ˜áƒšáƒ”ბის ქáƒáƒ ხáƒáƒœáƒáƒ¨áƒ˜ იწყებáƒ.
რრáƒáƒ ის QR კáƒáƒ“ი
QR ნიშნáƒáƒ•ს Quick Response-ს — „სწრáƒáƒ¤ რეáƒáƒ’ირებáƒáƒ¡â€œ. ჩვეულებრივი შტრიხკáƒáƒ“ი მáƒáƒœáƒáƒªáƒ”მებს მხáƒáƒšáƒáƒ“ ერთი მიმáƒáƒ თულებით ინáƒáƒ®áƒáƒ•ს, QR კáƒáƒ“ი კი — რáƒáƒ’áƒáƒ ც ჰáƒáƒ იზáƒáƒœáƒ¢áƒáƒšáƒ£áƒ áƒáƒ“, ისე ვერტიკáƒáƒšáƒ£áƒ áƒáƒ“. áƒáƒ›áƒ˜áƒ¢áƒáƒ› მáƒáƒ¡áƒ¨áƒ˜ გáƒáƒªáƒ˜áƒšáƒ”ბით მეტი ინფáƒáƒ მáƒáƒªáƒ˜áƒ ეტევáƒ: 7 000-მდე ციფრი áƒáƒœ დáƒáƒáƒ®áƒšáƒáƒ”ბით 4 000 áƒáƒ¡áƒ-ციფრული სიმბáƒáƒšáƒ, áƒáƒ¡áƒ”ვე იáƒáƒžáƒáƒœáƒ£áƒ ი კáƒáƒœáƒ«áƒ˜ დრკáƒáƒœáƒ. კლáƒáƒ¡áƒ˜áƒ™áƒ£áƒ ი შტრიხკáƒáƒ“ი მხáƒáƒšáƒáƒ“ დáƒáƒáƒ®áƒšáƒáƒ”ბით 20 სიმბáƒáƒšáƒáƒ¡ იტევს.
ვინ შექმნრდრრáƒáƒ¢áƒáƒ›
QR კáƒáƒ“ი იáƒáƒžáƒáƒœáƒ˜áƒáƒ¨áƒ˜ შეიმუშáƒáƒ•ეს მáƒáƒ¡áƒáƒ°áƒ˜áƒ რჰáƒáƒ áƒáƒ› დრკáƒáƒ›áƒžáƒáƒœáƒ˜áƒ Denso Wave-ის (მáƒáƒ¨áƒ˜áƒœ Denso Corporation-ის გáƒáƒœáƒ§áƒáƒ¤áƒ˜áƒšáƒ”ბáƒ, Toyota-ს ჯგუფის წევრი) მცირე გუნდმáƒ. სáƒáƒ›áƒ£áƒ¨áƒáƒ 1992 წელს დáƒáƒ˜áƒ¬áƒ§áƒ, კáƒáƒ“ი კი 1994 წელს წáƒáƒ áƒáƒ“გინეს.
áƒáƒ›áƒáƒªáƒáƒœáƒ პირდáƒáƒžáƒ˜áƒ სáƒáƒ¬áƒáƒ მáƒáƒ“áƒáƒœ მáƒáƒ•იდáƒ. áƒáƒ•ტáƒáƒ›áƒ ეწველáƒáƒ‘რმრáƒáƒ•áƒáƒšáƒ¤áƒ”რáƒáƒ•áƒáƒœ, მცირესერიულ წáƒáƒ მáƒáƒ”ბáƒáƒ–ე გáƒáƒ“áƒáƒ“იáƒáƒ“რდრნáƒáƒ¬áƒ˜áƒšáƒ”ბის თითáƒáƒ”ულ ყუთზე სულ უფრრმეტი ინფáƒáƒ მáƒáƒªáƒ˜áƒ იყáƒ. მუშებს ზáƒáƒ’ჯერერთ ყუთზე დáƒáƒáƒ®áƒšáƒáƒ”ბით áƒáƒ—ი შტრიხკáƒáƒ“ის დáƒáƒ¡áƒ™áƒáƒœáƒ”რებრუწევდáƒáƒ—, ზეთით დáƒáƒ¡áƒ•რილი ეტიკეტები კი ხშირáƒáƒ“ ვეღáƒáƒ იკითხებáƒáƒ“áƒ. მწáƒáƒ მáƒáƒ”ბლებს სáƒáƒ˜áƒ დებáƒáƒ“áƒáƒ— კáƒáƒ“ი, რáƒáƒ›áƒ”ლიც მეტ მáƒáƒœáƒáƒªáƒ”მს ინáƒáƒ®áƒáƒ•ს, უფრრსწრáƒáƒ¤áƒáƒ“ იკითხებრდრდáƒáƒ–იáƒáƒœáƒ”ბáƒáƒ¡ უძლებს. პირველáƒáƒ“ ის მáƒáƒ¡áƒáƒ‘რივáƒáƒ“ áƒáƒ•ტáƒáƒ›áƒ¬áƒáƒ მáƒáƒ”ბლებმრდáƒáƒœáƒ”რგეს ელექტრáƒáƒœáƒ£áƒš კáƒáƒœáƒ‘áƒáƒœ სისტემებში, ნáƒáƒ¬áƒ˜áƒšáƒ”ბის წáƒáƒ მáƒáƒ”ბიდáƒáƒœ გáƒáƒ’ზáƒáƒ•ნáƒáƒ›áƒ“ე თვáƒáƒšáƒ§áƒ£áƒ ის სáƒáƒ“ევნებლáƒáƒ“.

კáƒáƒ“ის კáƒáƒœáƒ¡áƒ¢áƒ უქცირáƒáƒ მრიდეáƒáƒ› გáƒáƒœáƒ¡áƒáƒ–ღვრáƒ. პირველი სáƒáƒ›áƒáƒ’იდრთáƒáƒ›áƒáƒ¨ გáƒáƒ“áƒáƒœ მáƒáƒ•იდáƒ, რáƒáƒ›áƒ”ლიც ჰáƒáƒ áƒáƒ¡ ბáƒáƒ•შვáƒáƒ‘იდáƒáƒœ უყვáƒáƒ დáƒ: დáƒáƒ¤áƒáƒ–ე ქვის მდებáƒáƒ ეáƒáƒ‘რგáƒáƒ შემრმდებáƒáƒ ე ქვებით ირკვევáƒ, მáƒáƒ¨áƒ˜áƒœáƒáƒª კი, თუ ერთი áƒáƒ™áƒšáƒ˜áƒ áƒáƒœ áƒáƒ“ნáƒáƒ• áƒáƒ ის გáƒáƒ“áƒáƒ¬áƒ”ული. áƒáƒ¡áƒ”ვე სკáƒáƒœáƒ”რი QR კáƒáƒ“ს ჯერუხეშáƒáƒ“ áƒáƒ›áƒáƒ˜áƒªáƒœáƒáƒ‘ს, შემდეგ კი დეტáƒáƒšáƒ”ბს áƒáƒ–უსტებს — áƒáƒ›áƒ˜áƒ¢áƒáƒ› áƒáƒ£áƒáƒ§áƒ˜áƒáƒœáƒ˜ áƒáƒœ ნáƒáƒ¬áƒ˜áƒšáƒáƒ‘რივ დáƒáƒ–იáƒáƒœáƒ”ბული კáƒáƒ“იც იკითხებáƒ. მეáƒáƒ ე იდერ— დáƒáƒ›áƒáƒ®áƒáƒ¡áƒ˜áƒáƒ—ებელი კვáƒáƒ“რáƒáƒ¢áƒ”ბი კუთხეებში — ჰáƒáƒ áƒáƒ¡ მáƒáƒ¨áƒ˜áƒœ გáƒáƒ£áƒ©áƒœáƒ“áƒ, რáƒáƒªáƒ დáƒáƒ˜áƒœáƒáƒ®áƒ შენáƒáƒ‘áƒ, რáƒáƒ›áƒšáƒ˜áƒ¡ ზედრსáƒáƒ თულებზე ფáƒáƒœáƒ¯áƒ ები ქვედრსáƒáƒ თულებისგáƒáƒœ გáƒáƒœáƒ¡áƒ®áƒ•áƒáƒ•ებულáƒáƒ“ იყრგáƒáƒœáƒšáƒáƒ’ებული: უნიკáƒáƒšáƒ£áƒ ნიშáƒáƒœáƒ¡ შეეძლრსკáƒáƒœáƒ”რისთვის მყისიერáƒáƒ“ ეთქვრ„áƒáƒ¥ კáƒáƒ“იáƒâ€œ.
რáƒáƒ’áƒáƒ მუშáƒáƒáƒ‘ს QR კáƒáƒ“ი

- მáƒáƒ“ულები. კáƒáƒ“ი პáƒáƒ¢áƒáƒ რშáƒáƒ•ი დრთეთრი კვáƒáƒ“რáƒáƒ¢áƒ”ბის ბáƒáƒ“ეáƒ. თითáƒáƒ”ული მáƒáƒ“ული მáƒáƒœáƒáƒªáƒ”მის ერთი ბიტიáƒ.
- პáƒáƒ–იციის áƒáƒ¦áƒ›áƒáƒ©áƒ”ნის ნიშნები. სáƒáƒ›áƒ˜ დიდი კვáƒáƒ“რáƒáƒ¢áƒ˜ კუთხეებში. მáƒáƒ—ი შáƒáƒ•ი დრთეთრი ზáƒáƒšáƒ”ბის სიგáƒáƒœáƒ” 1:1:3:1:1 თáƒáƒœáƒáƒ¤áƒáƒ დáƒáƒ‘ითáƒáƒ — გუნდმრის უáƒáƒ›áƒ áƒáƒ•ი ნáƒáƒ‘ეáƒáƒ“ი მáƒáƒ¡áƒáƒšáƒ˜áƒ¡ შესწáƒáƒ•ლის შემდეგ áƒáƒ˜áƒ ჩიáƒ, რáƒáƒ“გáƒáƒœ ჩვეულებრივ ბეáƒáƒ“ვáƒáƒ¨áƒ˜ ის თითქმის áƒáƒ გვხვდებáƒ. áƒáƒ› ნიშნების წყáƒáƒšáƒáƒ‘ით სკáƒáƒœáƒ”რი კáƒáƒ“ს დრმის áƒáƒ იენტáƒáƒªáƒ˜áƒáƒ¡ ნებისმიერი კუთხიდáƒáƒœ, 360°-ზე პáƒáƒ£áƒšáƒáƒ‘ს.
- გáƒáƒ¡áƒ¬áƒáƒ ებისრდრსინქრáƒáƒœáƒ˜áƒ–áƒáƒªáƒ˜áƒ˜áƒ¡ ნიმუშები. დიდ ვერსიებში áƒáƒ ის პáƒáƒ¢áƒáƒ რგáƒáƒ¡áƒ¬áƒáƒ ების კვáƒáƒ“რáƒáƒ¢áƒ”ბი, რáƒáƒ›áƒšáƒ”ბიც დáƒáƒ›áƒáƒ®áƒ˜áƒœáƒ¯áƒ”ბáƒáƒ¡ áƒáƒ¡áƒ¬áƒáƒ ებს, თუ კáƒáƒ“ი მრუდე ზედáƒáƒžáƒ˜áƒ ზერდáƒáƒ‘ეáƒáƒ“ილი áƒáƒœ კუთხით áƒáƒ ის გáƒáƒ“áƒáƒ¦áƒ”ბული. ნიშნებს შáƒáƒ ის მáƒáƒœáƒáƒªáƒ•ლეáƒáƒ‘ითი მáƒáƒ“ულების სინქრáƒáƒœáƒ˜áƒ–áƒáƒªáƒ˜áƒ˜áƒ¡ ხáƒáƒ–ები სკáƒáƒœáƒ”რს ბáƒáƒ“ის ზáƒáƒ›áƒáƒ¡ áƒáƒ¢áƒ§áƒáƒ‘ინებს.
- შეცდáƒáƒ›áƒ”ბის კáƒáƒ ექციáƒ. QR კáƒáƒ“ები იყენებს რიდ-სáƒáƒšáƒáƒ›áƒáƒœáƒ˜áƒ¡ კáƒáƒ“ებს áƒáƒ—ხი დáƒáƒœáƒ˜áƒ—: L áƒáƒ¦áƒáƒ“გენს მáƒáƒœáƒáƒªáƒ”მების დáƒáƒáƒ®áƒšáƒáƒ”ბით 7%-ს, M — 15%-ს, Q — 25%-ს, H — 30%-ს. რáƒáƒª უფრრმáƒáƒ¦áƒáƒšáƒ˜áƒ დáƒáƒœáƒ”, მით მეტ დáƒáƒ–იáƒáƒœáƒ”ბáƒáƒ¡ უძლებს კáƒáƒ“ი დრმით მეტი მáƒáƒ“ული სáƒáƒ˜áƒ დებáƒ.
რრმáƒáƒ®áƒ“რშემდეგ
თáƒáƒ•ისუფáƒáƒšáƒ˜ გáƒáƒ›áƒáƒ§áƒ”ნებáƒ. Denso Wave-ს პáƒáƒ¢áƒ”ნტი ეკუთვნის, მáƒáƒ’რáƒáƒ› თáƒáƒ•იდáƒáƒœáƒ•ე გáƒáƒ“áƒáƒ¬áƒ§áƒ•იტáƒ, áƒáƒ გáƒáƒ›áƒáƒ”ყენებინრის დრსპეციფიკáƒáƒªáƒ˜áƒ ღიáƒáƒ“ გáƒáƒ›áƒáƒáƒ¥áƒ•ეყნáƒ. QR კáƒáƒ“ების შექმნრდრწáƒáƒ™áƒ˜áƒ—ხვრსáƒáƒšáƒ˜áƒªáƒ”ნზირგáƒáƒ“áƒáƒ¡áƒáƒ®áƒáƒ“ის გáƒáƒ ეშე შეიძლებრ— თáƒáƒ•áƒáƒ“ ჰáƒáƒ რáƒáƒ›áƒáƒ¡ მსáƒáƒ¤áƒšáƒ˜áƒáƒ¨áƒ˜ მისი გáƒáƒ•რცელების მთáƒáƒ•áƒáƒ მიზეზáƒáƒ“ მიიჩნევს.
სტáƒáƒœáƒ“áƒáƒ ტიზáƒáƒªáƒ˜áƒ. 1997 წელს QR კáƒáƒ“ი AIM-ის სტáƒáƒœáƒ“áƒáƒ ტი გáƒáƒ®áƒ“áƒ, 1999 წელს — იáƒáƒžáƒáƒœáƒ˜áƒ˜áƒ¡ სáƒáƒ›áƒ ეწველრსტáƒáƒœáƒ“áƒáƒ ტი JIS, 2000 წელს კი — სáƒáƒ”რთáƒáƒ¨áƒáƒ ისრსტáƒáƒœáƒ“áƒáƒ ტი ISO/IEC 18004. მáƒáƒ¡ შემდეგ სტáƒáƒœáƒ“áƒáƒ ტი გáƒáƒœáƒáƒ®áƒšáƒ“áƒ; მáƒáƒ¥áƒ›áƒ”დი რედáƒáƒ¥áƒªáƒ˜áƒáƒ ISO/IEC 18004:2024.
ტელეფáƒáƒœáƒ”ბი. 2002 წელს იáƒáƒžáƒáƒœáƒ˜áƒáƒ¨áƒ˜ გáƒáƒ›áƒáƒ©áƒœáƒ“რმáƒáƒ‘ილური ტელეფáƒáƒœáƒ”ბი ჩáƒáƒ¨áƒ”ნებული QR წáƒáƒ›áƒ™áƒ˜áƒ—ხველით დრკáƒáƒ“ი სწრáƒáƒ¤áƒáƒ“ გáƒáƒ“áƒáƒ•იდრსáƒáƒ¬áƒáƒ მáƒáƒ”ბიდáƒáƒœ ყáƒáƒ•ელდღიურცხáƒáƒ•რებáƒáƒ¨áƒ˜: ბმულები, კუპáƒáƒœáƒ”ბი, ბილეთები. ნáƒáƒ›áƒ“ვილი გლáƒáƒ‘áƒáƒšáƒ£áƒ ი გáƒáƒ ღვევრსმáƒáƒ ტფáƒáƒœáƒ”ბთáƒáƒœ ერთáƒáƒ“ მáƒáƒ®áƒ“áƒ. 2017 წელს iOS 11-მრiPhone-ის სტáƒáƒœáƒ“áƒáƒ ტულ „კáƒáƒ›áƒ”რáƒáƒ¡â€œ QR კáƒáƒ“ების ცáƒáƒšáƒ™áƒ” áƒáƒžáƒšáƒ˜áƒ™áƒáƒªáƒ˜áƒ˜áƒ¡ გáƒáƒ ეშე áƒáƒ›áƒáƒªáƒœáƒáƒ‘რáƒáƒ¡áƒ¬áƒáƒ•ლáƒ, Android სმáƒáƒ ტფáƒáƒœáƒ”ბმრკი მსგáƒáƒ•სი სკáƒáƒœáƒ˜áƒ ებრკáƒáƒ›áƒ”რითრდრGoogle Lens-ით მიიღეს.

პáƒáƒœáƒ“ემიáƒ. 2020 წლიდáƒáƒœ QR კáƒáƒ“ები უკáƒáƒœáƒ¢áƒáƒ¥áƒ¢áƒ მáƒáƒ›áƒ¡áƒáƒ®áƒ£áƒ ების ინსტრუმენტáƒáƒ“ იქცáƒ: რესტáƒáƒ ნის მენიუები, გáƒáƒ“áƒáƒ®áƒ“áƒ, ვიზიტáƒáƒ ების რეგისტრáƒáƒªáƒ˜áƒ, ვáƒáƒ¥áƒªáƒ˜áƒœáƒáƒªáƒ˜áƒ˜áƒ¡ სერტიფიკáƒáƒ¢áƒ”ბი. ჰáƒáƒ áƒáƒ› The Guardian-თáƒáƒœ თქვáƒ, რáƒáƒ› უხáƒáƒ იáƒ, რáƒáƒ› კáƒáƒ“ი áƒáƒ“áƒáƒ›áƒ˜áƒáƒœáƒ”ბის უსáƒáƒ¤áƒ თხáƒáƒ”ბáƒáƒ¡ ემსáƒáƒ®áƒ£áƒ ებáƒ.
დღეს. QR კáƒáƒ“ები გვხვდებრშეფუთვáƒáƒ–ე, ჩáƒáƒ¡áƒ®áƒ“áƒáƒ›áƒ˜áƒ¡ ტáƒáƒšáƒáƒœáƒ”ბსრდრღáƒáƒœáƒ˜áƒ¡áƒ«áƒ˜áƒ”ბების ბილეთებზე, სáƒáƒ•იზიტრბáƒáƒ áƒáƒ—ებზე, პლáƒáƒ™áƒáƒ¢áƒ”ბსრდრგáƒáƒ ე რეკლáƒáƒ›áƒáƒ–ე, გáƒáƒ“áƒáƒ®áƒ“ის ტერმინáƒáƒšáƒ”ბზე, მუზეუმის ფირფიტებზე დრინსტრუქციებში. მრეწველáƒáƒ‘რმáƒáƒ— კვლáƒáƒ• ლáƒáƒ¯áƒ˜áƒ¡áƒ¢áƒ˜áƒ™áƒ˜áƒ¡áƒ დრმიკვლევáƒáƒ“áƒáƒ‘ისთვის იყენებს — ისევე, რáƒáƒ’áƒáƒ ც 1994 წელს.
QR კáƒáƒ“ები webqr.io-ში
კლáƒáƒ¡áƒ˜áƒ™áƒ£áƒ ი სტáƒáƒ¢áƒ˜áƒ™áƒ£áƒ ი QR კáƒáƒ“ი შიგთáƒáƒ•სს სáƒáƒ›áƒ£áƒ“áƒáƒ›áƒáƒ“ ინáƒáƒ®áƒáƒ•ს: დáƒáƒ‘ეáƒáƒ“ვის შემდეგ მისი შეცვლრáƒáƒ¦áƒáƒ შეიძლებáƒ. webqr.io-ში შეგიძლიáƒáƒ— შექმნáƒáƒ— დინáƒáƒ›áƒ˜áƒ™áƒ£áƒ ი QR კáƒáƒ“ები. დáƒáƒ‘ეáƒáƒ“ილი კáƒáƒ“ი მáƒáƒ™áƒšáƒ” ბმულზე მიდის, áƒáƒ›áƒ˜áƒ¢áƒáƒ› დáƒáƒœáƒ˜áƒ¨áƒœáƒ£áƒšáƒ”ბის მისáƒáƒ›áƒáƒ თის შეცვლრდáƒáƒ‘ეáƒáƒ“ვის შემდეგáƒáƒª შეიძლებრდრსკáƒáƒœáƒ˜áƒ ებების áƒáƒœáƒáƒšáƒ˜áƒ¢áƒ˜áƒ™áƒ˜áƒ¡ ნáƒáƒ®áƒ•áƒáƒª. შეფუთვáƒáƒ–ე áƒáƒœ პლáƒáƒ™áƒáƒ¢áƒ–ე კáƒáƒ“ი იგივე რჩებáƒ, მისი შიგთáƒáƒ•სი კი თქვენს ბიზნესს ფეხს უწყáƒáƒ‘ს.
შეჯáƒáƒ›áƒ”ბáƒ
QR კáƒáƒ“ი დáƒáƒ˜áƒ‘áƒáƒ“რპრáƒáƒ¥áƒ¢áƒ˜áƒ™áƒ£áƒšáƒ˜ სáƒáƒ¥áƒáƒ ხნრáƒáƒ›áƒáƒªáƒáƒœáƒ˜áƒ“áƒáƒœ, გáƒáƒ¡ პáƒáƒ ტიიდáƒáƒœ დრნáƒáƒ‘ეáƒáƒ“ი ნიმუშების ყურáƒáƒ“ღებით შესწáƒáƒ•ლიდáƒáƒœ. ღირწვდáƒáƒ›áƒáƒ›, სáƒáƒ”რთáƒáƒ¨áƒáƒ ისრსტáƒáƒœáƒ“áƒáƒ ტიზáƒáƒªáƒ˜áƒáƒ› დრსმáƒáƒ ტფáƒáƒœáƒ˜áƒ¡ კáƒáƒ›áƒ”რáƒáƒ› ის მსáƒáƒ¤áƒšáƒ˜áƒáƒ¨áƒ˜ ერთ-ერთ ყველáƒáƒ–ე გáƒáƒ•რცელებულ ტექნáƒáƒšáƒáƒ’იáƒáƒ“ áƒáƒ¥áƒªáƒ˜áƒ. სáƒáƒ›áƒ˜ áƒáƒ—წლეულის შემდეგ 1994 წლის იგივე კვáƒáƒ“რáƒáƒ¢áƒ£áƒšáƒ˜ ნიმუში ყáƒáƒ•ელდღე áƒáƒ™áƒáƒ•შირებს ფიზიკურდრციფრულ სáƒáƒ›áƒ§áƒáƒ áƒáƒ¡.